رودخانه ها

هر چند کوه دماوند از بارندگی بسيار خوبی برخوردار است، اما در مقايسه با ديگر حوضه های آبگير كشور نمی توان دماوند را كوهی پرآب ناميد.

از کوه دماوند حدود 9 رود دائمی و فصلی سرچشمه می گيرد كه پنج رود در دامنه های شمالی و بقيه در نيمۀ جنوبی جريان دارند. مهم ترين رودخانه ای كه از دماوند تغذيه می شود، رود هراز است. البته سرچشمه های اصلی اين رود از دامنه های شمالی پالون گردن و حومۀ خُلنو و آزاد كوه است، اما عمده آب آن از جبهه های مختلف دماوند تامين می شود. مهم ترين رودهای دماوند كه به هراز می پيوندند عبارتند از: تینه در شمال، تلخ رود در جنوب شرقی و دلی چای در غرب.

آب مصرفی مردم این منطقه، به جز شيوه های سنتی، از سد خاکی لار که در جنوب غربی کوه دماوند واقع شده است، تامین می شود.

چشمه ها

چشمه های کوه دماوند معمولا پايين تر از ارتفاع 3500 متری ديده می شوند. معدود چشمه هایی که در ارتفاعات بلندتر قرار دارند نيز فصلی هستند. از 4000 متر به بالا چشمه ای وجود ندارد و آب باريكه های موجود، حاصل ذوب يخچال ها هستند. درجۀ حرارت برخی از چشمه ها به 70 تا 80 درجۀ سانتی گراد می رسد. بعضی از مهم ترین چشمه ها عبارتند از:

آب گرم لاريجان

آب گرم لاريجان در حاشيۀ شمالی درۀ رودخانۀ هراز، در جنوب قلۀ دماوند قرار دارد. سالانه هزاران گردشگر برای استفاده از آب گرم لاريجان و دامنه های سرسبز البرز مركزی به اين مکان سفر می كنند. از چشمۀ آب گرم لاریجان در هر دقیقه حدود 1000 لیتر آب خارج می شود. درجۀ حرارت آن بین 65 تا 70 درجۀ سانتی گراد است. مزۀ این آب نامطبوع و بوی هیدروژن سولفور دارد و رنگ آن زلال است. این چشمه دارای املاح بیکربنات منیزیم است و برای بیماری های پوستی، زخم های کهنه، رماتیسم، بیماری های مجرای تنفسی و ناراحتی های عصبی سودمند است.

آب گرم بايجان

آب گرم بايجان در 11 كيلومتری شمال گزنک در جادۀ هراز است. اين آب گرم از متعدد آب گرم های البرز مركزی است كه سالانه ميزبان بسياری از طبيعت گردان ايرانی و خارجی است.

چشمه های آب معدنی اَسک

این چشمه ها در 96 کیلومتری شرق تهران، در دامنۀ جنوبی کوه دماوند و در درۀ هراز قرار دارند و تعداد آن ها 11 عدد می باشد که در دو سوی رودخانۀ هراز واقع شده اند و به این رودخانه می ریزند. این آب ها کلره بی کربناته و حاوی هیدروژن سولفور و گوگرد است که خاصیت های فراوانی در درمان بیماری ها دارد از جمله، باعث کم شدن غلظت صفرا و درنتیجه افزایش ترشح آن می شود؛ سبب افزایش ترشح بزاق، اسید معده و حرکت های معده می شود و گاهی نیز اثر ملین دارد؛ حمام آب های کلرره سبب اشباع عروق محیطی شده و در کل محرک عوامل گوناگون بدن در تغذیه است و از بین برندۀ تورم ها است.

آب های گوگردی اَسک، در عفونت های مجرای تنفسی مانند تورم مزمن مخاط بینی، التهاب مزمن حلق، ترشح های گوش درونی، کری، لارنژیت مزمن، برونشیت مزمن، بیماری های پوستی و مفصلی موثر است.

آب معدنی استراباكو

اين آب گرم كه بين راه لاريجان به روستاق (نزديک روستای بايجان) در غرب جاده و رودخانۀ هراز و در محلی به نام قلابن قرار دارد، از كوهی می جوشد. آب اين چشمه ماده ای به نام زبيق د ارد كه در درمان بیماری های پوستی، به ويژه بيماری های عفونی مؤثر و مفيد است. عامل این چشمه ها، گسل فعال بایجان است. آب آن ها توسط دو رشته لوله به سمت شمال رودخانۀ هراز که در حدود 5/1 کیلومتر با مظهر چشمه فاصله دارد، هدایت می شود. در این مکان دو استخر شنای مردانه و زنانه ساخته شده که در تابستان مورد استفاده قرار می گیرد.

چشمۀ پلور

این چشمه در پلور از شکاف سنگ های آهکی از دل زمین خارج می شود. این آب کیفیت بسیار خوبی دارد که بخشی از آن به کارخانۀ آب معدنی پلور هدایت می شود و بقیۀ آب وارد رودخانۀ هراز می شود. شاید از این نظر تنها آب معدنی است که به صورت اصولی از آن بهره برداری می شود.

چشمۀ آب معدنی آب آهن

این چشمه در 3 کیلومتری شمال غرب روستای آبگرم قرار دارد. آب آن از دو شکاف سنگ های آتشفشانی خارج می شود. در پیرامون این دو شکاف مقدار زیادی رسوب آهن قرمز رنگ دیده می شود که در انتهای این دو چشمه نیز استخری برای شنا در تابستان است.

چشمۀ آب معدنی اِستله نیز در انتهای درۀ استله سر، در شرق کوه دماوند قرار دارد.


یخچال ها

معروف ترين يخچال های کوه دماوند عبارتند از :

دو يخچال بزرگ سيوله (سیله) و دوبی سل (دیوسر) در شمال

يخچال عروسک ها در شمال شرق

يخچال موسوم به بام برفی در انتهای جبهۀ شمال شرقی

يخچال یخار در شرق

يخچال جنوب شرقی

يخچال غربی

يخچال شمال غربی یا لش بوم

یخچال یخار با دیواره و برج های یخ بلور، وحشی ترین و بلندترین درۀ یخچالی ایران است.

در کوه دماوند به دلیل این که فعالیت های آتشفشانی، پس از گسترش یخچال ها روی داده است، آثار یخچال های کواترنر دیده نمی شود.

 آبشار یخی

در جبهۀ جنوبی کوه دماوند آبشاری یخ زده وجود دارد که در جهان منحصر به فرد است. بلندی آن 7 متر و قطر آن 3 متر می باشد. یخ آن هیچ گاه ذوب نمی شود. در فصل تابستان، هر روز بر اثر تابش آفتاب در حدود ظهر و یک ساعت بعد از ظهر، دمای هوا به بالای صفر می  رسد و به دنبال آن آب بسیار کمی جاری می شود و در حدود 4 بعد از ظهر، دمای هوا  به زیر صفر می رسد و یخ ذوب شده دوباره منجمد می شود و به این ترتیب آبشاری یخی پدید می آید که همواره یخ زده است. در بالای این آبشار گودالی وجود دارد که در تمام طول سال پوشیده از برف است.

آبشار یخی کوه دماوند با قرار داشتن در ارتفاع ۵۱۰۰ متری، از نظر ارتفاع از سطح دریا مرتفع‌ ترین آبشار در خاورمیانه می باشد.

آبشار یخی کوه دماوند

 

ارسال این مطلب به دوست خود
ایمیل شما: ایمیل گیرنده:



ارسال نظر شما در مورد "منابع آب"
نام شما:
نظر شما:
امتیاز شما :
امتیاز صفحه:



نظرات شما در مورد "منابع آب"
mjmaher 1391/11/03
it's good.